Phân loại môi trường nuôi cấy vi sinh

Môi trường nuôi cấy là môi trường được sử dụng trong phòng thí nghiệm để cung cấp các chất dinh dưỡng và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của vi sinh vật. Các vi sinh vật khác nhau có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau nên cần sử dụng các loại môi trường nuôi cấy khác nhau. Nuôi cấy vi sinh vật rất quan trọng cho nhiều mục đích khác nhau như chẩn đoán bệnh, nghiên cứu đặc điểm di truyền và xác định các loài vi sinh vật. Nó cũng được sử dụng để thử nghiệm các chất chống vi trùng, nghiên cứu các phản ứng sinh hóa và kiểm tra ô nhiễm vi khuẩn. Bài viết này tập trung vào việc phân loại và các loại môi trường nuôi cấy được sử dụng trong phòng thí nghiệm vi sinh.

Môi trường nuôi cấy được xây dựng đặc biệt để thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của vi sinh vật, đồng thời giảm thiểu sự tích tụ của bất kỳ sản phẩm phụ không mong muốn nào. Các yêu cầu cụ thể đối với các môi trường này chủ yếu xoay quanh loại vi sinh vật được sử dụng trong quy trình lên men. Tuy nhiên, những nhu cầu cơ bản cho các sinh vật này vẫn nhất quán, bao gồm việc cung cấp năng lượng, nước, carbon, nitơ, vitamin và khoáng chất.

Hình 1. Môi trường thạch nấm men

Phân loại

Môi trường nuôi cấy có thể được phân loại theo hình thức vật lý, thành phần dinh dưỡng và mục đích sử dụng.

Dựa trên tính nhất quán của chúng:

  • Môi trường đặc: Chứa agar hoặc các chất đông đặc khác, cho phép vi khuẩn phát triển thành khuẩn lạc.
  • Môi trường bán đặc: Chứa nồng độ agar thấp hơn, dẫn đến độ đặc giống như thạch. Được sử dụng để nghiên cứu khả năng di chuyển của vi khuẩn.
  • Môi trường dịch thể: Không chứa chất đông đặc, giúp vi khuẩn phát triển đồng đều. Được sử dụng cho các nghiên cứu tăng trưởng và lên men rộng rãi.

Dựa trên thành phần dinh dưỡng của chúng:

  • Môi trường nuôi cấy  cơ bản: Chứa các chất dinh dưỡng cơ bản thích hợp cho vi sinh vật không khó tính.
  • Môi trường nuôi cấy  phức tạp: Chứa nhiều chất dinh dưỡng với số lượng chưa xác định để hỗ trợ sự phát triển của các vi sinh vật cụ thể.
  • Môi trường nuôi cấy tổng hợp: Chứa nồng độ xác định của các chất hóa học tinh khiết, được sử dụng cho nghiên cứu khoa học.

Dựa trên ứng dụng và thành phần hóa học của chúng:

  • Môi trường nuôi cấy cơ bản: môi trường đơn giản được sử dụng để phát triển nhiều loại vi sinh vật.
  • Môi trường nuôi cấy tăng sinh: môi trường cơ bản đã được bổ sung thêm chất dinh dưỡng để hỗ trợ sự phát triển của vi sinh vật khó tính.
  • Môi trường nuôi cấy chọn lọc: môi trường thạch được sử dụng để phân lập các vi sinh vật cụ thể bằng cách ức chế sự phát triển của các vi sinh vật khác.
  • Môi trường tăng sinh: nước canh lỏng kích thích sự phát triển của các vi sinh vật cụ thể đồng thời ức chế sự phát triển của các loài hội sinh, thường được sử dụng để phân lập mầm bệnh từ mẫu phân và đất, chẳng hạn như nước canh selenite F cho Salmonella typhi, nước canh tetrathionate và nước pepton kiềm.
  • Môi trường nuôi giám biệt: Thuốc nhuộm hoặc chất nền trao đổi chất trong các môi trường này tạo ra các màu khuẩn lạc riêng biệt cho các vi sinh vật khác nhau tùy thuộc vào hoạt động trao đổi chất của chúng, ví dụ như màu đỏ trung tính, đỏ phenol và xanh methylene.
  • Môi trường kỵ khí: Được thiết kế để nuôi dưỡng vi khuẩn nhạy cảm với oxy và được làm giàu bằng hemin và vitamin K, trong khi oxy được loại bỏ bằng cách đun sôi và niêm phong bằng parafin, chẳng hạn như trong môi trường thioglycollate và môi trường Thịt nấu chín Robertson (RCM), thường được sử dụng để nuôi cấy Clostridium spp.
  • Môi trường phân tích: Được sử dụng để đánh giá độ nhạy cảm với axit amin, vitamin và kháng sinh. Ví dụ, môi trường xét nghiệm kháng sinh đo lường hiệu lực kháng sinh của vi sinh vật.
  • Môi trường nuôi cấy lưu trữ: Được sử dụng để bảo quản vi sinh vật trong thời gian dài, chẳng hạn như nước luộc thịt nấu bằng phấn và môi trường muối trứng.

Phần kết luận

Hình 2. Hệ thống sản xuất môi trường nuôi cấy tại nhà máy

Việc lựa chọn môi trường nuôi cấy thích hợp là điều cần thiết cho sự phát triển và nghiên cứu thành công của vi sinh vật trong môi trường phòng thí nghiệm. Do nhu cầu dinh dưỡng đa dạng của các vi sinh vật khác nhau nên việc xây dựng một công thức môi trường nuôi cấy duy nhất không thể áp dụng phổ biến. Các nhà khoa học đã phát triển nhiều loại môi trường nuôi cấy được phân loại dựa trên thành phần dinh dưỡng, độ đặc và mục đích sử dụng của chúng. Các môi trường này phục vụ các mục đích quan trọng trong vi sinh học, bao gồm phân lập các chủng cụ thể, xác định mầm bệnh, chuẩn bị môi trường nuôi cấy thuần khiết, phân biệt các loài vi khuẩn và đánh giá tính nhạy cảm với kháng sinh. Vì vậy, việc xem xét cẩn thận mục đích nghiên cứu và đặc điểm của vi sinh vật mục tiêu là điều quan trọng khi lựa chọn môi trường nuôi cấy, đảm bảo thí nghiệm hiệu quả và hiệu quả.

 

Môi trường nuôi cấy cơ bản:

Môi trường nuôi cấy bổ sung máu:

 

Nguồn tham khảo

https://conductscience.com/culture-media/

https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/culture-media

0978 782 147
Liên hệ